Blog

FabLab Ekseninde Bireysel Üretimin Ayak Sesleri

2000’li yıllarla birlikte teknolojinin hayatımızdaki yeri ve önemi çok önemli boyutlara ulaştı. Sayısal dünyada yaşanan baş döndürücü değişimler hem teknolojiyi kullananları hem de teknolojiden beslenen iş modellerini sürekli etkiledi ve etkilemeye de devam ediyor.

Son bir iki yıldan bu yana ise, kitlesel kaynak kullanımına (Crowdsourcing) dayanan uygulamalar/projeler oldukça popüler hale geldi. Bunun en başarılı örneklerinden biri de hiç kuşkusuz “Kickstarter Projesi”. Kickstarter ile projeniz için maddi destek alabiliyor ve diğer katılımcılarla beraber ortak geliştirmeler yapabiliyorsunuz. Kitlesel kaynak kullanımı, maddi katılımın yanı sıra aslında bir problemin çözümü ya da bir ürünün geliştirilmesi ile ilgili beyin fırtınası yaratmayı da sağlıyor.

Buna, bireyin gücünün inovasyon ile buluşması da diyebiliriz. Peki, bir birey olarak kendi yaratıcılığımızı ve inovasyonumuzu kullanarak elimizdeki bilgiyi bizzat kendimiz ürüne dönüştürmek istemez miyiz? İşte FabLab tam da bu noktada devreye giren bir oluşum.

FabLab, Fabrication Laboratory (Üretim Laboratuvarı) kelimelerinden türetilmiş bir kısaltma. FabLab’ın amacı teknolojinin açık bir şekilde halkın erişimine sunulması ve böylece teknolojiyi kullanarak bireyin üretim faaliyetinde bulunmasına olanak sağlamak.

FabLab terimi İlk kez 2006 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) uzmanlarından Prof. Neil Gershenfeld tarafından gündeme getirildi. Daha önceleri MIT Media Labs ismiyle anılan, şu an ise Center for Bits and Atoms olarak isimlendirilen grup altında FabLab oluşumunun yürütülmesine devam ediliyor. Halen MIT Bilgisayar Mühendisliği bölümünde hocalık yapmaya devam eden ve de aynı zamanda Center for Bits and Atoms kurumunun direktörlüğünü yürüten Neil Gershenfeld FabLab oluşumunun da sloganı olan “How to make (almost) anything” (Neredeyse her şeyi yapmak mümkün) adlı bir de ders veriyor.

Dünya genelinde 300’ü aşkın FabLab yer alıyor. Ülkemizdeki ilk FabLab ise, 16 Haziran 2014 tarihinde Kadir Has Üniversitesi Cibali Kampüsü’nde açıldı. Açılışın ev sahipliğini yapan projenin yürütücüsü Kadir Has Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Şirin Tekinay’ı, açılışın hemen ertesinde ayağının tozu ile 17 Haziran 2014 günü şirketimizde düzenlenen bir öğlen sohbeti etkinliğinde ağırladık. Şirin Hoca, bizlerle FabLab ile ilgili çok değerli bilgiler paylaştı. Bu yazı aracılığı ile de kendilerine bir kez daha teşekkür etmek istiyorum.

FabLab diye isimlendirdiğimiz ortamların tipik envanteri aşağıdaki elemanlardan oluşuyor:

  • 3D yazıcı
  • CNC tezgah
  • Lazer kesici
  • Devre basma
  • Mikroelektronik, sensör
  • Test istasyonu

FabLab’lar gibi oluşumlar sayesinde (özellikle 3D yazıcıların da yaygınlaşması ile) artık endüstriyel anlamda bireysel üretim modellerini birkaç sene içerisinde bizzat deneyimleyeceğiz. Gelin isterseniz dünyada FabLab’lar sayesinde yapılmış birkaç uygulamaya göz atalım.

Dünya genelinde FabLab sayısı gün geçtikçe artıyor.Ancak henüz potansiyel tam anlamıyla kullanılabilmiş değil. Ülkemizde ise daha emekleme aşamasında diye düşünebiliriz. Ama önce İstanbul daha sonra da planlandığı şekilde gerçekleşirse İzmir Ödemiş’te kurulacak olan FabLab’lar sayesinde teknolojik envanterin halkın kullanımına açılması kuşkusuz çok ciddi bir sinerji yaratacak.

Bir projede ya da bir iş girişiminde kurumun, tekniğin, sürecin, durumun, kişinin güçlü (Strengths) ve zayıf (Weaknesses) yönlerini belirleyen, çevreden ve sektörden kaynaklanan fırsat (Opportunities) ve tehditleri (Threats) saptamak için kullanılan stratejik bir teknik olan SWOT Analizini ”FabLab” için oluşturdum.

Artık sıradan nesnelerin internetle kucaklaşmaya başladığı bugünlerde onları kendi yaratıcılıklarımızla ve istediğimiz şekilde üretmek için FabLab gibi oluşumların büyük katkı sağlayacağına inanıyorum.
Küresel düşünüp bireysel üretebilmek umuduyla…

Kaynaklar:
http://fablabist.com/anasayfa/
http://www.optimistdergi.com/teknolojiyi-demokratiklestiren-merkezler/
http://www.foreignaffairs.com/articles/138154/neil-gershenfeld/how-to-make-almost-anything
http://www.pinterest.com/betsters/fab-lab-projects/
http://www.fabfoundation.org/fab-labs/
http://www.mindtools.com/pages/article/newTMC_05.htm
http://cba.mit.edu/

Tarih: 30.06.2014 09:00 Yazar: Necip Gözüaçık

Yazar'a Soru Sorun!

eBülten Üyeliği

Tüm yeniliklerimizden haberdar olmak için eBültenimize kayıt olun!